Jeszcze więcej ścisłej ochrony kampinoskiej przyrody

Wraz z nowym rokiem znacząco, bo aż o 1/4, powiększono powierzchnię obszarów ochrony ścisłej w Kampinoskim Parku Narodowym.

W dużym skrócie szeroko rozumianą ochronę przyrody można podzielić na dwie kategorie – czynną i bierną. Ochrona czynna to różnego rodzaju aktywne działania człowieka, w przypadku KPN to chociażby pozbywanie się inwazyjnych gatunków roślin czy cięcia pielęgnacyjne. Z kolei ochrona bierna – jak podpowiada nazwa – polega na tym, że naturę pozostawiamy samą sobie, bez żadnej ludzkiej ingerencji. W parkach narodowych przybiera to prawną formę obszaru ochrony ścisłej (OOŚ). To najwyższy stopień ochrony, gdzie zakazane są wszelkie działania gospodarcze, rekreacyjne czy inne, które mogłyby zakłócić naturalne funkcjonowanie ekosystemu. Ma to na celu zachowanie przyrody w stanie nienaruszonym, umożliwiając badanie i obserwację naturalnych procesów przyrodniczych. Jedynym wyjątkiem od tych surowych reguł są szlaki turystyczne wyznaczone w celu zapewnienia obserwacji wybranych fragmentów niektórych obszarów ochrony ścisłej oraz drogi umożliwiające dojazd do potencjalnych pożarów, które niestety dosyć często zdarzają się w Parku.

W przypadku KPN wyznaczono łącznie 22 OOŚ – są to dawne tzw. rezerwaty ścisłe. Każdy z nich ma własną nazwę, określoną stałą powierzchnię i granice oraz sprecyzowany cel ochrony. Każdy z nich wyróżnia się też przyrodą najbardziej dziką, najmniej przekształconą przez człowieka. Można zatem śmiało powiedzieć, że są to najcenniejsze obszary całej Puszczy.

Jeszcze więcej ochrony biernej 

Dobra wiadomość jest taka, że wraz z nowym rokiem zdecydowano, by znacząco powiększyć areał tych najcenniejszych terenów – i to aż o ponad 1/4! Zmianę tę wprowadził wraz z 1 stycznia 2025 r. Plan rocznych zadań ochronnych KPN na rok 2025, definiując na nowo oddziały wchodzące w skład poszczególnych OOŚ. Zakres przestrzenny zmian prezentuje mapa poniżej.

Jeśli chodzi o zmiany w liczbach bezwzględnych, najbardziej powiększono OOŚ Krzywa Góra oraz Żurawiowe – każdy z nich rozrósł się o ponad 300 hektarów! Pierwszy z nich to niezwykle bogaty, zróżnicowany pod względem fitosocjologicznym obszar, w którym wzajemnie przenikają się praktycznie wszystkie zbiorowiska leśne Parku. Przedmiotem ochrony są również pięknie wykształcone zespoły wydm, a także tereny bagienne porośnięte olsami, z najostrzej zaznaczającymi się kontrastami krajobrazu puszczańskiego. Z kolei Żurawiowe chroni kompleks przeplatających się mozaikowo siedlisk olsów i łęgów olszowych wraz z grądami. Turyści kojarzą to miejsce m.in. z imponującym widokiem olsu, który pod koniec ubiegłego wieku obumarł na sporej powierzchni.

W liczbach względnych najbardziej urosły obszary: Czerwińskie Góry II (o 122%), Żurawiowe (96%) oraz Kalisko (86%). Pierwszy z nich chroni bory mieszane i bory sosnowe o dużym stopniu naturalności przebiegających procesów z występującym odnowieniem sosnowym i dębowym. Z kolei Kalisko to rozległe torfowisko niskie porośnięte różnorodnymi zbiorowiskami szuwarowymi, turzycowiskami, zaroślami wierzbowymi; tylko w niewielkim stopniu lasami olsowymi i łęgowymi o naturalnym charakterze (moim skromnym zdaniem jedno z najpiękniejszych i najdzikszych bagien widocznych ze znakowanego szlaku turystycznego).

Po zmianach wszystkie OOŚ w KPN pokrywają już łącznie 5823 ha, co stanowi 15% powierzchni całego Parku. Oznacza to również, że tą restrykcyjną formą ochrony przyrody objęto dodatkowe blisko 12 km kw.! Niech nam zatem te kilometry kwadratowe pięknie i spokojnie dziczeją!