Muzea

W Kampinoskim Parku Narodowym oraz w jego bezpośredniej okolicy można znaleźć parę naprawdę ciekawych muzeów, którym warto poświęcić choćby kilkadziesiąt minut. Każdy znajdzie tu coś dla siebie. Prezentują one bowiem zbiory związane nie tylko z kampinoską przyrodą, ale także z wybitnymi postaciami, lokalnym folklorem czy ważnymi wydarzeniami.

Spis treści

Dom urodzenia Fryderyka Chopina

Popularnie mówi się o tym miejscu jako „dworek Chopina”, choć prawda jest nieco bardziej skomplikowana. W rzeczywistości, gdy na przełomie lutego i marca 1810 roku urodził się tu nasz słynny kompozytor, był tu dworek oraz dwie oficyny, przy czym rodzina Chopinów zamieszkiwała oficynę lewą (wybudowaną w 1800 roku). Ojciec Fryderyka nie był właścicielem majątku, ale guwernerem rodziny Skarbków, do których należała posiadłość. Choć Fryderyk mieszkał tu stosunkowo krótko (tylko pół roku), to często odwiedzał Żelazową Wolę i dawał tu koncerty – słuchała ich nie tylko szlachta, ale i okoliczni chłopi. Ostatni raz był tu w latem 1830 r., przed wyjazdem do Paryża.

Znacznie wcześniej, bo w 1812 roku, spłonął dworek Skarbków, jednak oficyny ocalały – druga z oficyn (prawa) spłonęła jednak podczas I wojny światowej. Dziś w lewej oficynie znajduje się muzeum poświęcone Fryderykowi Chopinowi oraz zadbany park położony nad rzeką Utratą. Miejsce to odwiedza nawet 200 tys. turystów rocznie. Co ciekawe, rozkład pomieszczeń w „dworku Chopina” jest umowy – dziś trudno bowiem ustalić, jaki był naprawdę.

Jak dojechać? Z Warszawy do Żelazowej Woli kursuje specjalny bus – szczegóły tego połączenia dostępne są na stronie muzeum. Możemy się tu także dostać z dworca kolejowego w Sochaczewie autobusem lokalnej komunikacji, choć kursuje on stosunkowo rzadko. Dojazd samochodem jest prosty – wystarczy kierować się z Warszawy drogą wojewódzką 580 (przedłużenie Górczewskiej). Obok dworku przechodzą zielone szlaki – rowerowy (dookoła Puszczy) oraz pieszy (przez Roztokę do Dziekanowa Leśnego).

Ośrodek Dydaktyczno-Muzealny i Skansen w Granicy

Muzeum poświęcone w Puszczy Kampinoskiej ulokowane w 1990 roku w zabytkowym drewnianym dworku. Jest ono dostępne zarówno dla zorganizowanych grup, jak i turystów indywidualnych (szczegóły dotyczące zwiedzania dostępne są na stronie KPN). W ODM dowiemy się wiele zarówno o historii Kampinoskiego Parku Narodowego, jak i o florze, faunie oraz rzeźbie Puszczy Kampinoskiej. Po zwiedzaniu możemy się udać na spacer okolicznymi ciekawymi szlakami bądź ścieżką dydaktyczną.

Skansen w Granicy (Kampinoski Park Narodowy)
Skansen w Granicy

Częścią ODM jest również pobliski skansen budownictwa puszczańskiego z trzema odrestaurowanymi niedawno zagrodami. Możemy tu zobaczyć, jak kiedyś mogło wyglądać życie chłopów zamieszkujących Puszczę Kampinoską i jej okolice. W pobliżu ośrodka jest również Aleja Trzeciego Tysiąclecia z dębami zasadzonymi przez znane osobistości, a także polana rekreacyjna z parkingiem.

Jak dojechać? Z drogi wojewódzkiej 580 Warszawa – Sochaczew za Kampinosem, w miejscowości Granica, skręcamy w prawo. Po około 1 km dojedziemy do parkingu i polany rekreacyjnej. Tu krzyżują się szlaki: żółty (z Kampinosu do Posady Cisowe), niebieski (Kampinos – Zamczysko – Leszno), zielony (Granica – Góra św. Teresy – Żelazowa Wola) oraz Kampinoski Szlak Rowerowy.

Muzeum Kolei Wąskotorowej, pociąg retro

Przed wieloma latami z tego miejsca ruszały pociągi wąskotorowe w kierunku Wyszogrodu, Wilczy Tułowskich oraz Piask Królewskich (tzw. Sochaczewska Kolej Dojazdowa). Dziś ostała się placówka muzealna, w której zgromadzono sporą i interesującą kolejową kolekcję – przede wszystkim zabytkowe wagony, i lokomotywy – razem ponad 160 obiektów, a kolejne są ponoć w drodze. Oprócz tego w muzeum znajdziemy wiele różnych eksponatów, np. makiet, stroje czy urządzenia kolejowe.

Pociąg retro do Puszczy Kampinoskiej
Pociąg retro opuszcza Sochaczew

Bez wątpienia największą atrakcją muzeum jest jednak Pociąg Retro – kilkunastokilometrowa wycieczka zabytkowym pociągiem z Sochaczew do Wilczy Tułowskich na skraju Kampinoskiego Parku Narodowego. Pociągi kursują od maja do września, przede wszystkim w weekendy, ale po szczegóły warto odwiedzić stronę Muzeum. W zależności od możliwości placówki wagony ciągnione są albo przez parowóz, albo przez spalinowóz.

Jak dotrzeć? Muzeum znajduje się, przy ul. Licealnej, nieco na północ od stacji kolejowej w Sochaczewie. Dochodzi tu także żółty szlak rowerowy z Żelazowej Woli.

Muzeum Miejsce Pamięci Palmiry

W 1939 roku był tu po prostu las i niewielka polana. Od grudnia 1939 roku do lipca 1941 r. okupant niemiecki prowadził tu jednak masowe egzekucje polskiej ludności w ramach tzw. Akcji AB (Außerordentliche Befriedungsaktion – Nadzwyczajna Akcja Pacyfikacyjna). W Palmirach z rąk SS i policji niemieckiej zginęło około 1700 osób – głównie Polaków, a także Żydów – wielu z nich było przedstawicielami inteligencji, elity politycznej i kulturalnej. Jedną z najsłynniejszych ofiar był olimpijczyk Janusz Kusociński. Ciała wrzucano następnie do dołów śmierci i zakopywano.

Cmentarz w Palmirach
Cmentarz w Palmirach

Akcja była prowadzona w tajemnicy, a to, że po wojnie wyszła na jaw, jest w dużej mierze zasługą okolicznych leśników, którzy w tylko sobie znany sposób oznaczali na drzewach miejsca kaźni. Prace ekshumacyjne ruszyły już w 1946 roku. W 1973 roku powstało tu muzeum, które w 2011 roku zyskało nową, atrakcyjną architektonicznie placówkę. Możemy się tu nie tylko zapoznać ze szczegółami akcji AB, ale także poznać jej ofiary, przeczytać ich wspomnienia z ostatniej drogi do Palmir i zobaczyć liczne eksponaty, które znaleziono przy ekshumowanych zmarłych. Ekspozycja jest bezpłatna.

Muzeum Miejsce Pamięci Palmiry, Kampinoski Park Narodowy
Wnętrze Muzeum

Jak dotrzeć? W sezonie letnim do Muzeum kursuje autobus podmiejski z Metra Młociny. Można tu też dotrzeć szlakami niebieskim i czarnym z Truskawia, skąd rusza autobus 210. Samochodem najłatwiej dojechać od strony drogi krajowej 7 (na Gdańsk), skręcając w okolicach wsi Łomna i Palmiry na południe.